วันจันทร์ที่ 11 พฤษภาคม 2569 เวลา 11.05 น. นายรณรงค์ พูลพิพัฒน์ เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค มอบหมายให้ นายเลิศศักดิ์ รักธรรม ผู้อำนวยการกองคุ้มครองผู้บริโภค 3 เข้าร่วมรายการ "NBT มีคำตอบ” ณ สถานีโทรทัศน์แห่งประเทศไทย NBT 2HD ออกอากาศทางช่อง 2 NBT และ Facebook Live : NBT-เอ็นบีที ในประเด็น : “เจาะลึก 3 สัญญาคุมเข้มจาก สคบ.: สร้างบ้าน-เช่าที่พัก-ซื้อรถ อย่างไรไม่ให้โดนเอาเปรียบ”

โดยได้พูดคุยเกี่ยวกับประเด็นต่าง ๆ ซึ่งประเด็นแรกที่กำลังเป็นข่าวอยู่ไม่เว้นแต่ละวันที่ผู้รับจ้างทิ้งงาน สคบ. มีการควบคุมตามประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจการรับจ้างก่อสร้างอาคารเพื่อการอยู่อาศัยเป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา พ.ศ. 2559 และประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจการให้บริการต่อเติมอาคารเพื่อการอยู่อาศัยเป็นธุรกิจที่ควบคุมรายการในหลักฐานการรับเงิน พ.ศ. 2566 ซึ่งสาระสำคัญของกฎหมายทั้ง 2 ฉบับที่ออกมาเพื่อแก้ปัญหา "ผู้รับเหมาทิ้งงานหรือหมกเม็ด" โดยแบ่งตามหน้าที่ของผู้ประกอบการตามประกาศ สคบ. พ.ศ. 2559 คุมเข้ม "สัญญาจ้างสร้างบ้าน" ใช้สำหรับกรณี "รับเหมาสร้างอาคารใหม่ทั้งหลัง" เพื่ออยู่อาศัย โดยมีสาระสำคัญของสัญญา ดังนี้ รายละเอียดงาน ต้องมีแบบแปลน และบัญชีแสดงปริมาณวัสดุและราคา (BOQ) แนบท้ายสัญญาเสมอ งวดเงินกับงวดงาน ต้องแบ่งการชำระเงินให้ สอดคล้องสัมพันธ์กับเนื้อหางานที่ทำ
เสร็จจริง (ป้องกันการเบิกเงินเกินงานแล้วทิ้งงาน) การรับประกัน  ต้องระบุระยะเวลารับประกัน โครงสร้าง (ไม่น้อยกว่า 5 ปี) และส่วนควบอื่นๆ (ไม่น้อยกว่า 1 ปี) ค่าปรับ: หากงานล่าช้า ต้องกำหนดค่าปรับเป็นรายวัน (เช่น 0.01% - 0.1% ของค่าจ้าง) และมีข้อห้ามในสัญญา คือ ห้ามเขียน ยกเว้น หรือจำกัด ความรับผิดชอบกรณีทำผิดสัญญา และห้ามบอกเลิกสัญญาโดยไม่แจ้งล่วงหน้าเป็นลายลักษณ์อักษร

ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจการให้บริการต่อเติมอาคารเพื่อการอยู่อาศัยเป็นธุรกิจที่ควบคุมรายการในหลักฐานการรับเงิน พ.ศ. 2566 คุมเข้ม "หลักฐานการรับเงินจ้างต่อเติม" เป็นกรณี "ต่อเติม ซ่อมแซม หรือปรับปรุง" (เช่น ต่อเติมครัว, ทำหลังคาที่จอดรถ) ซึ่งมักเป็นการจ้างงานรายย่อยมุ่งเน้นคุม "ใบเสร็จ/หลักฐานการรับเงิน" โดยผู้รับเหมาต้องออกหลักฐานการรับเงินที่มีรายละเอียดครบถ้วนทันทีที่รับเงินจากผู้บริโภค รายละเอียดที่ต้องมีในใบเสร็จ ได้แก่ ชื่อ-ที่อยู่ ของผู้รับเหมา และชื่อที่อยู่ของผู้บริโภค รายละเอียดงาน ต้องระบุว่า งานที่ทำคืออะไร ใช้วัสดุอะไร หรืออ้างอิงตามสัญญาฉบับไหน งวดงานที่จ่าย ระบุชัดเจนว่าเงินที่จ่ายไปคือ "งวดที่เท่าไหร่" และเหลืออีกกี่งวด ระยะเวลาเสร็จสิ้น: ต้องระบุวันที่งานจะเสร็จในใบรับเงินด้วย รวมทั้งประโยชน์ เพื่อใช้เป็นหลักฐานทางกฎหมายที่ชัดเจนหากมีการหนีงานหรือทำงานไม่ตรงปก เนื่องจากงานต่อเติมรายย่อยมักไม่ค่อยทำสัญญากันแบบเป็นทางการ

• ที่ผ่านมากรณีรับสร้างบ้านเป็นประเด็นเกี่ยวกับผู้รับเหมา ทำงานไม่เสร็จแล้วทิ้งงานมีจำนวนสูงที่สุด
  ถัดมาเป็นประเด็นทำงานเสร็จแล้ว ไม่ได้คุณภาพมาตรฐาน รวมถึงมีปัญหาชำรุด ติดตามผู้รับเหมาให้มารับผิดชอบยาก หรือติดตามไม่ได้ กรณีต่อเติมเสร็จแล้วแต่งานไม่เรียบร้อย ชำรุดบกพร่อง ไม่เป็นไปตามแบบ ไม่ได้คุณภาพ ไม่ได้มาตรฐาน กรณีมีการต่อเติมแล้ว แต่ไม่แล้วเสร็จ และทิ้งงานไป ต้องหาคนใหม่มาแก้ไขทำต่อค่าใช้จ่ายบานปลาย กรณีขอให้ผู้บริโภคชำระเงินเกินกว่าที่ตกลงกันไว้ หมายความว่า หากผู้บริโภคไม่ชำระเงินเพิ่มกว่าที่ตกลงกันไว้ จะไม่ต่อเติมอาคารให้           กรณีไม่ดำเนินการแก้ไข ภายในระยะเวลาประกันตามสัญญา กรณีไม่ดำเนินการตามที่โฆษณา กรณีขอให้ตรวจสอบโครงการ และอื่น ๆ รวมทั้งกรณีผู้ประกอบธุรกิจ ไม่ส่งมอบสัญญาที่มีข้อสัญญาหรือมีข้อสัญญาและแบบถูกต้อง หรือไม่ส่งมอบหลักฐานการรับเงินที่มีรายการและข้อความถูกต้องให้แก่ผู้บริโภคภายในระยะเวลา ต้องระวางโทษจําคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ถัดมาเป็นกรณีที่มีการร้องเรียนว่าผู้ประกอบธุรกิจไม่ดำเนินการสร้างบ้าน หรือต่อเติมอาคารให้แล้วเสร็จตามสัญญา แยกเป็น 2 มิติ ได้แก่ 1) มิติการดำเนินคดีแพ่งเพื่อเรียกค่าเสียหายแทนผู้บริโภคที่ร้องเรียน สคบ. จะรวบรวมพยานหลักฐานความเสียหายที่เกิดขึ้น เพื่อเสนอคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค ซึ่งตามกฎหมายมีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ปัจจุบันได้มอบหมายให้นางสาวศุภมาศ อิศรภักดี รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นประธานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค เพื่อมีมติดำเนินคดีในศาลแทนผู้เสียหาย และ 2) มิติการตรวจสอบสัญญา พนักงานเจ้าหน้าที่จะสอบสวนผู้ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวข้อง เพื่อพิจารณาดำเนินคดีอาญาในความผิดเกี่ยวกับการฝ่าฝืนประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา 

• 4) ตรวจสอบความน่าเชื่อถืออื่น ไม่ควรเชื่อจากภาพโฆษณา เฟซบุ๊ก หรือคำแนะนำต่าง ๆ เพียงอย่างเดียว ซึ่ง สคบ. ได้ให้คำแนะนำและเตือนภัยการเลือกผู้รับเหมาจากข้อมูลการโฆษณา หรือสื่อทางอินเทอร์เน็ตต่าง ๆ ว่าต้องระวังตรวจสอบข้อมูล เว็บไซต์ , ข้อมูลโฆษณา ซึ่งอาจเป็นข้อมูลที่เป็นเท็จหรือเกินจริงที่มาหลอกล่อให้หลงเชื่อผ่านสื่อโซเชียล การรับประกันการว่าจ้างในระยะเวลา 20 ปี หลังจากก่อสร้าง ซึ่งราคาการว่าจ้างต่ำกว่าปกติ ,วัสดุที่เลือกใช้อาจไม่ได้มาตรฐาน หรือโอ้อวดสรรพคุณเกินจริง

ในประเด็นที่สองการเช่าที่พักที่อยู่อาศัย เป็นหนึ่งประกาศฯ ที่นางสาวศุภมาศ อิศรภักดี รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ให้ความสำคัญ ซึ่งปัญหาจากกรณีนี้ เช่น การริบเงินประกันการไม่ทำสัญญาตามแบบสัญญามาตรฐานที่กำหนดไว้ ซึ่งประกาศฯ ฉบับ นี้ ตามคำนิยามได้กำหนดไว้ว่า ธุรกิจการให้เช่าอาคารเพื่ออยู่อาศัย คือการประกอบธุรกิจที่ผู้ประกอบธุรกิจตกลงให้ผู้เช่าซึ่งเป็นบุคคลธรรมดา และบุคคลดังกล่าวตกลงจะให้ค่าเช่าเพื่ออยู่อาศัยไม่ว่าจะเป็นการเช่าระยะสั้นหรือเช่าระยะยาว โดยผู้ประกอบธุรกิจจะต้องมีสถานที่ให้เช่าตั้งแต่สามหน่วยขึ้นไป ไม่ว่าจะอยู่ในอาคารเดียวกันหรือหลายอาคารรวมกันก็ตาม โดยการให้เช่าที่พักอาศัยตามประกาศฯ ได้แก่ ห้องพัก บ้าน อาคารชุด อะพาร์ตเมนต์ หรือสถานที่พักอาศัยที่เรียกชื่ออย่างอื่น ที่จัดขึ้นสำหรับการให้เช่าเพื่อเป็นที่อยู่อาศัย แต่ไม่รวมถึงหอพักตามกฎหมายว่าด้วยหอพัก และโรงแรมตามกฎหมายว่าด้วยโรงแรม เนื่องจากว่า หอพัก หรือ โรงแรม ซึ่งเป็นกฎหมายเฉพาะกำกับดูแลอยู่แล้ว ดังนั้น หากผู้เช่าได้ทำสัญญากับหอพักหรือโรงแรมที่ได้จดทะเบียนหอพักหรือโรงแรมแล้ว จะไม่เข้าตามประกาศฯ ฉบับนี้ แต่หากผู้ประกอบธุรกิจรายใดที่อยู่ภายใต้ประกาศฯ ฉบับนี้จะต้องจัดทำสัญญาตามแบบสัญญามาตรฐานสัญญาเช่าอาคารเพื่ออยู่อาศัยระยะสั้น แบบ ก หรือ ตามแบบสัญญามาตรฐานสัญญาเช่าอาคารเพื่ออยู่อาศัยระยะยาว แบบ ข และต้องไม่ใช้ข้อสัญญาที่ฝ่าฝืนประกาศ ซึ่งประกาศฯ  ฉบับนี้ได้กำหนดห้ามผู้ให้เช่าเก็บค่าไฟฟ้า ค่าประปา เกินอัตราที่ผู้ให้บริการเรียกเก็บจริง โดยจากการคำนวณแล้ว ค่าไฟฟ้าต้องไม่เกิน 4.88 บาท/หน่วย และห้ามบวกค่าบริการเพิ่มเติม กรณี ผู้เช่าเป็นชาวต่างชาติ ผู้ให้เช่าต้องแจ้งข้อมูลแก่เจ้าหน้าที่ภายใน 24 ชั่วโมง นับตั้งแต่ผู้เช่าเข้าพักอาศัย ซึ่งประกาศฯ ฉบับนี้ ควบคุมทั้ง คนไทย และชาวต่างชาติ

สคบ. จะดำเนินการลงพื้นที่ตรวจสอบผู้ประกอบธุรกิจให้เช่าที่อยู่อาศัยอย่างเข้มงวดและต่อเนื่อง โดยมุ่งเน้นการกำกับดูแลให้ผู้ประกอบธุรกิจจัดทำสัญญาให้เป็นไปตามประกาศฯ หากตรวจพบผู้ประกอบธุรกิจไม่จัดทำสัญญาหรือจัดทำสัญญาอันเป็นการฝ่าฝืนประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา สคบ. จะดำเนินการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด ซึ่งการกระทำดังกล่าวเป็นความผิดตามมาตรา 57 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ต้องระวางโทษ จำคุกไม่เกินหนึ่งปีหรือปรับไม่เกินสองแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 

ในประเด็นที่ 3 กรณีเช่าซื้อรถยนต์-จักรยานยนต์ ตามประกาศประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจให้เช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา พ.ศ. 2565 ได้กำหนดกรอบอัตราดอกเบี้ยและมาตรการช่วยเหลือผู้บริโภค โดยกำหนดอัตราดอกเบี้ย รถใหม่ไม่เกิน 10% ต่อปี รถใช้แล้วไม่เกิน 15% ต่อปี และรถจักรยานยนต์ไม่เกิน 23% ต่อปี ซึ่งต่อมาหากผู้เช่าซื้อมีความประสงค์ปิดบัญชีก่อนกำหนดในคราวเดียว ประกาศฯ ได้กำหนดให้ผู้ให้เช่าต้องให้ส่วนลดดอกเบี้ยแก่ผู้เช่า ดังนี้ กรณีชำระค่างวดมาแล้วไม่เกินหนึ่งในสามของค่างวดเช่าซื้อให้ได้รับส่วนลดในอัตราไม่น้อยกว่าร้อยละหกสิบของดอกเบี้ยเช่าซื้อที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระ กรณีชำระค่างวดมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งในสามแต่ไม่เกินสองในสามของค่างวดเช่าซื้อที่ระบุไว้ในสัญญาให้ได้รับส่วนลดในอัตราไม่น้อยกว่าร้อยละเจ็ดสิบของดอกเบี้ยเช่าซื้อที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระ กรณีชำระค่างวดมาแล้วเกินกว่าสองในสามของค่างวดเช่าซื้อที่ระบุไว้ในสัญญา ให้ได้รับส่วนลดทั้งหมดของดอกเบี้ยเช่าซื้อที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระ ซึ่งประกาศฯ ยังได้กำหนดอีกว่า กรณีผู้เช่าซื้อผิดนัดชำระค่าเช่าซื้อ ให้ผู้ประกอบธุรกิจเรียกเบี้ยปรับผิดนัด โดยห้ามเรียกเก็บเกิน 5% ต่อปี ของยอดเงินที่ผิดนัดชำระ ซึ่งประกาศฯ ฉบับนี้ ตั้งแต่วันที่ 4 ธันวาคม 2568 ธุรกิจเช่าซื้อส่วนใหญ่ถูกกำกับโดย ธปท. ยกเว้นการเช่าซื้อจากบุคคลธรรมดาที่ยังอยู่ภายใต้ประกาศของ สคบ.

หากผู้บริโภคไม่ได้รับความเป็นธรรม หรือถูกเอารัดเอาเปรียบจากผู้ประกอบธุรกิจ สามารถร้องเรียนผ่านช่องทางแอปพลิเคชัน OCPB Connect เว็บไซต์ www.ocpb.go.th หรือที่ศูนย์ดำรงธรรมในทุกจังหวัด หรือสามารถขอรับคำปรึกษาที่สายด่วน สคบ. 1166 หรือพูดคุยสอบถามกับ Chat Bot พี่ปกป้องได้ตลอด 24 ชั่วโมง อีกทั้งยังสามารถรับชมรายการ NBT มีคำตอบ ย้อนหลังได้ทาง Facebook NBT-เอ็นบีที